Sejarah Kampung Lundang

Siapa Dato Lundang?

DATO LUNDANG ADALAH SEORANG PEMBESAR DAERAH LUNDANG YANG TERAKHIR SELEPAS DATO BESAR TM 1846-1867(NAMA DATO BESAR IALAH WAN NIK BIN DATO PANGLIMA PERANG WAN MUHAMMAD) SEBELUMNYA LAGI  DATO PANGLIMA PERANG WAN MUHAMMAD TM 1830-1846 DAN DATO PANGLIMA PERANG WAN MAHMUD TM 1800-1830 YANG MASHUR DALAM SEJARAH KELANTAN DI ZAMAN DYMM SULTAN MUHAMMAD I YANG MEMERINTAH KELANTAN PADA TAHUN 1800-1837.Nama sebenar DATO LUNDANG IALAH WAN MUSA BIN WAN SULAIMAN BELIAU ADALAH CICIT KEPADA PENGASAS KAMPUNG LUNDANG IAITU MANDUR MIS Atau name sebenarnya iaitu WAN HAMID BIN WAN MUSA@BENDAHARA TUAN DAGANG IAITU BENDAHARA DIZAMAN KERAJAAN AL MARHUM DYMM SULTAN UMAR DAN DYMM TUAN BESAR JEMBAL .DATO LUNDANG   ADALAH SEPUPU YANG JUGA MENANTU KEPADA AL-MARHUM DATO BESAR MELALUI ISTERINYA BERNAMA WAN LIMAH . BELIAU TELAH DIBERI GELARAN KEBESARAN BERGELAR DATO PANGLIMA PERANG LUNDANG OLEH DYMM SULTAN MUHAMMAD KE - II SEBAIK SAHAJA DISYTIHAR MENJADI PEMBESAR DAERAH LUNDANG MENGANTIKAN MERTUANYA AL-MARHUM DATO BESAR .Menurut dalam Sejarah Kelantan Beliau PERNAH TERLIBAT DENGAN DATO PERDANA MENTERI PADUKA RAJA DALAM PERUDINGAN DIANTARA PIHAK BERKUASA KOTA BHARU DENGAN PIHAK TOK JANGGUT PADA TAHUN 1915 .PADA TAHUN 1909 BERIKUTAN DENGAN PERJANJIAN BRITISH SIAM . MAKA PADA TAHUN TERSEBUT TELAH MERUBAHLAH SISTEM PENTADBIRAN TRADISIONAL KELANTAN DIMANA PERANAN DATO LUNDANG SEBAGAI PEMBESAR DAERAH LUNDANG TELAH HILANG DAN DIBERI PENCEN SEUMUR HIDUP DENGAN ITU PERANAN PENTADBIRAN DAERAH LUNDANG TELAH BERTUKAR DENGAN PENTADBIRAN MODEN IAITU DIKETUAI OLEH SEORANG BERGELAR PENGGAWA. DATO LUNDANG TELAH MANGKAT PADA TAHUN 1926 DAN DIMAKAM KAN DITANAH PERKUBURAN BESAR KAMPUNG LUNDANG BERSEBELAHAN SEKOLAH KEBANGSAAN LUNDANG 

Dari mana perkataan Lundang berasal?

Kampung Lundang adalah salah satu dari perkampungan melayu yang tua di dalam zon bandar Kota Bharu sekarang. Menurut riwayat, Nama Kampung Lundang ini diambil sempena dengan keadaan faktor kawasan muka buminya iaitu kawasan tanah leku' serta lembah yang luas berhampiran disepanjang tebing sungai. inilah maksud kepada perkataan dialek lama Kelantan iaitu "Lundang". pada zaman awal perkembangan Kampung ini wujud, penempatan Kampung Lundang ini aslinya terletak dibawah lembah Kampung Lundang sekarang dan ia menghadap kearah sungai Lundang yang merupakan jalan perhubungan utama pada waktu itu yang menghubungkan Sungai Kelantan melalui Pengkalan Galuh Kampung Sireh disebelah barat dengan Laut melalui Kuala Pantai Senok disebelah timur.

 selain daripada kawasan Kampung Lundang sekarang, dimana kawasan asal Kampung Lundang ini meliputi Kampung Bawah Lembah Bunut Payong, Kampung Belukar dan Taman Restu yang mana pada waktu itu ketiga-tiga nama tempat ini belum wujud. bukti dengan kependudukan masyarakat Kampung Lundang dahulu ini boleh dibuktikan dengan adanya beberapa kubur lama setakat yang dapat dikesan yang mana  sesetengahnya masih digunakan lagi yang kebanyakanya terdapat dibawah lembah iaitu kesemuanya empat tempat, iaitu dua tempat terletak dibawah lembah Kampung Lundang dan satu lagi terletak diatas tebing iaitu berhampiran dengan tebing Bawah lembah dibahagian sebelah paling timur Kampung Lundang iaitu terletaknya Makam Raja-Raja Lundang dan manakala satu tempat lagi diTaman Restu. ini kerana khususnya dikelantan pada waktu sebelum abad ke-20 masehi, kependudukan penempatan masyarakat kelantan dahulu kala yang utama sebahagian besarnya adalah tertumpu berhampiran dengan sungai. kerana masyarakat dahulu sangat bergantung harap kepada sungai selain daripada jalan perhubungan utama ia juga merupakan sumber kepada kegiatan pertanian dan memanafaatkan hasil tangkapan dari sungai. Kampung Lundang telah dibuka atau diasaskan pada tahun 1762 oleh seorang ternama yang  masyhur dalam sejarah Kelantan iaitu Mandor Mis atau nama sebenarnya Tuan Khomis@Wan Hamid kekanda kepada Wan Namah dan Tuan Membunga iaitu putera-puteri kepada Tuan Kundur Kelantan.

 Mandor Mis yang bergelar Dato'Maharaja Wangsa adalah jadi Penghulu Menteri iaitu Timbalan kepada Long Gafar serta menjadi Raja didalam Kampung Lundang yang telah dikurniakan oleh DYMM Sultan Long Yunus selepas disytihar baginda menjadi pemerintah negeri Kelantan. pada waktu Mandur Mis menjadi Raja Kampung Lundang,beliau telah melantik orangnya yang bernama Awang Besar menjadi Penghulu yang pertama diKampung Lundang. pada tahun 1790 selepas daripada mangkatnya Al-marhum Mandor Mis, kampung Lundang tidak lagi mempunyai Rajanya sehinggalah tahun 1800 apabila putera Al-marhum Mandor Mis yang sangat masyhur juga dalam sejarah Kelantan itu iaitu Wan Mahmud telah dijadikan oleh DYMM Sultan Muhammad-I ianya Pembesar bergelar Dato'Panglima Perang Lundang merangkap sebagai Raja Daerah Lundang yang berpusat pemerintahanya dikampung Lundang dengan biasa pula dipangil Dato' Panglima Perang. selepas Dato' Panglima Perang mangkat pada tahun 1830 tempatnya telah digantikan oleh puteranya iaitu Wan Muhammad dengan gelaran dan pangilan yang sama juga sehingga mangkat pada tahun 1846. 

selepas daripada Dato'Panglima Perang-II mangkat,maka DYMM Sultan Muhammad-II telah melantik puteranya iaitu Wan Nik pula memerintah Daerah Lundang dengan bergelar Dato'Panglima Perang Lundang-III merangkap Ahli Jemaah Menteri Peperangan iaitu suatu jawatan baru yang diperkenalkan oleh DYMM Al-Sultan dan kemudian dipangil dengan nama Dato'Besar sehingga mangkat pada tahun 1867 dan digantikan oleh sepupu yang juga menantu Dato'Besar iaitu Nik  Wan Musa Bin Wan Sulaiman bergelar Dato'Panglima Perang Lundang-IV yang sangat masyhur dipangil dengan nama Dato'Lundang. dan untuk pengetahuan pembaca sekelian, bahawa Mufti Hj.Wan Ishak Bin Imam Hj.Abdullah atau biasa juga dipangil Mufti Tok Pelanduk iaitu Mufti dizaman awal Pemerintahan DYMM Sultan Muhammad-IV yang mengantikan Mufti Hj.Nik Wan Daud pada tahun 1907 hingga 1909 adalah dari keturunan Al-marhum Dato' Besar sebelah ibunya yang bernama Wan Minah Binti Wan Ishak Bin Wan Nik (Dato' Besar) wallah'uallam. pada waktu zaman pemerintahan Dato'Lundang memerintah daerah Lundang, khususnya pada Kampung Lundang telah mengalami kemajuan dan pola perubahan penempatan yang ketara dimana salah satunya ialah pembukaan kawasan baharu penanaman padi iaitu kawasan yang sekarang ini bermula dari My Bank Lundang hingga keKampung Bayam mengantikan tempat lama iaitu kawasan tebing sungai Lundang yang telah tercemar, tidak selamat serta berpenyakit akibat daripada ternakan mati dan reput natijah daripada Peristiwa Angin Besar diKelantan tahun 1880 yang telah menyebabkan terjadinya Wabak penyakit berjangkit seperti Taun, malaria dan lain-lain lagi, akibat dari peristiwa ini kebanyakan penduduk Kampung Lundang iaitu penduduk dikawasan bawah lembah Lundang sekarang telah berbuat penempatan baru yang sekarang inilah terletaknya Kampung Lundang.dan pada waktu terkemudian daripada itu barulah penduduk Lundang yang mana sebahagianya lagi yang masih menetap dibawah lembah khususnya dibahagian barat kampung Lundang asal(bawah Lembah) telah mewujudkan satu pentadbiran(Penghulu) serta nama-nama kampung yang baharu seperti kewujudan kepada nama Kampung belukar dan juga Kampung Bawah Lembah  yang telah menjadi sebahagian daripada dibawah pentadbiran Penghulu Kampung Bunut Payong yang kemudianya terkenal dengan nama Kampung Bawah Lembah Bunut Payong ini adalah disebabkan ia sudah terpisah daripada Pentadbiran Penghulu Kampung Lundang itu sendiri.

walaubagaimanapun kedua-dua Kampung ini termasuk Kampung Bunut Payong masih lagi terletak didalam Daerah Lundang yang dibawah pemerintahan Dato'Lundang.  diberitakan semasa berlakunya kebangkitan Rakyat menentang Penjajahan Inggeris yang diketuai oleh Al-Syahid Tok Janggut diPasir Putih pada tahun 1915, bahawa Dato'Lundang bersama-sama dengan Dato'Bentara Setia Nik Mahmud dan Dato' Menteri Kelantan Che'Hasan telah menjalankan kegiatan Diplomasi antara  pihak Tok Jangut dan Engku Besar Tuan Ahmad iaitu bekas Pemerintah tradisional daerah Jeram Pasir Putih dengan pihak Kerajaan Kelantan diKota Bharu dan juga Pihak Inggeris. sebelumnya pada tahun 1909 akibat daripada Perjanjian British-Siam maka peranan corak pemerintahan tradisional daerah Lundang telah ditukar dan berubah kepada corak pentadbiran moden yang dibawa oleh Penasihat British diKelantan. akibat daripada peristiwa ini, Dato'Lundang telah diberi pencen seumur hidup dan kemudian mangkat dalam tahun 1926 dan dimakamkan ditanah perkuburan besar kampung Lundang(bersebelahan dengan sokolah kebangsaan Lundang).dengan ini selepas dari tahun 1909 atau sejak tahun 1904 lagi daerah Lundang telah ditadbir secara moden yang diketuai oleh seorang Ketua Daerah bergelar Penggawa sehinggalah pada tahun dekad 1970 apabila daerah Lundang telah dipecah dan digantikan menjadi daerah Kubang Kerian.